ReadyPlanet.com


สกุลช่างเมืองเพชร


งานสกุลช่างเมืองเพชร


         

 

 

"งานสกุลช่างเมืองเพชร" ในข้อเท็จจริงแล้ว งานสกุลช่างเมืองเพชร เป็น งานฝีมือที่ชาวบ้านเพชรบุรีได้สืบสาน สืบทอดต่อๆ กันมา และมีรูปแบบที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะของตนเอง จนได้รับการขนานนามว่า “สกุลช่างเมืองเพชร” ซึ่งจังหวัดเพชรบุรีมีช่างฝีมือเป็นจำนวนมากเห็นได้จากความหลากหลายของผล งานที่ปรากฏอยู่ตามวัง วัด และบ้านเรือนที่อยู่อาศัย ช่างหนึ่งคนต้องเรียนรู้หลายๆด้าน 



ผู้ตั้งกระทู้ preecha :: วันที่ลงประกาศ 2008-08-14 20:35:47


[1]

ความคิดเห็นที่ 1 (2892045)
    ในด้านของการถ่ายทอดความรู้ของช่าง มักเป็นไปตามรูปแบบในอดีต คือมักเป็นการถ่ายทอดกันสู่บุคคลในครอบครัวเดียวกันจากพ่อ แม่ ปู่ ตา ยาย สู่รุ่นลูกรุ่นหลาน การประกอบอาชีพช่าง ก็มักรับทำในงานที่ตนเองชำนาญ หรือไม่เจ้าของงานก็จะเลือกเฟ้นช่างที่มีความชำนาญเฉพาะด้านมาทำ นานเข้าก็กลายเป็นว่า สกุลช่างที่มีความชำนาญในด้านนั้นหรือแขนงนั้นๆ เช่นของเมืองเพชรจึงถูกเรียกว่า “สกุลช่างเมืองเพชร” มากกว่าที่จะเรียกว่า “ช่างหมู่สิบ” เหมือนที่อื่นๆ เพราะแต่ละช่างจะมีความเชี่ยวชาญที่แตกต่างกันนั่นเอง

          งานสกุลช่างเมืองเพชรที่มีมาแต่โบราณ และยังคงอยู่ในปัจจุบัน มีการสืบทอด สืบสาน ไปยังรุ่นลูกรุ่นหลานและเผยแพร่ไปยังสถานศึกษา หรือผู้สนใจทั่วไป ประกอบด้วย

    1. งานปูนปั้น

    2. งานลายรดน้ำ

    3. งานลงรักปิดทองประดับกระจก

    4. งานจิตรกรรม

    5. งานช่างทอง

    6. งานแทงหยวก

    7. งานตอกกระดาษ

    8. งานจำหลักหนังใหญ่

    9. งานแกะสลักไม้

    10. งานปั้นหัวโขน หัวละคร

    11. งานปั้นหัวสัตว์

ผู้แสดงความคิดเห็น preecha วันที่ตอบ 2008-08-14 20:37:38


ความคิดเห็นที่ 2 (2892047)
งานปูนปั้น

         
"งานปูนปั้น" นับเป็นงานช่างสาขาช่างหนึ่งเพชรบุรีที่สืบทอดต่อกันนาน เป็นศิลปะอย่างหนึ่งที่นิยมกันมาแต่โบราณ มีทั้งงานปั้นองค์พระพุทธรูปและปั้นประดับตกแต่งอาคารสิ่งก่อสร้างทางสถาปัตยกรรมหน้าบัน อุโบสถ วิหาร ฐานพระพุทธรูป ฐานเจดีย์ ลายที่ปั้นมักเป็นลายไทยที่มีความวิจิตรพิสดารผสมผสานอยู่กับรูปปั้น

          ในอดีตการปั้นจะใช้ปูนที่ทำจากเปลือกหอยเผาไฟที่นำไปตำจนละเอียดผสมกับน้ำอ้อย กระดาษ หนังหรือเขาสัตว์เผาไฟ แล้วนำไปตำรวมกันเนื้อปูนจะมีความเหนียวจะแข็งตัว ทนแดด ทนฝนได้ดี เรียกว่าปูนเพชร ซึ่งปัจจุบันนี้จะใช้ปูนขาวกับกระดาษ กาวหนังสัตว์ ทรายละเอียดและน้ำ เพื่อให้ได้ปูนที่มีความเหนียวพอดี เหมาะสำหรับงานปั้น

          งานปูนตามรูปแบบของช่างเพชรบุรี นิยมทำร่วมกับการลงรักปิดทองและประดับกระจก ดูแล้วมีความแข็งแรง ทนทาน ไม่หดตัว มีลายเด่นช่วยเสริมให้งานประกอบปูนปั้นเด่นยิ่งขึ้น

          งานปูนปั้นที่มีความโดดเด่นสวยงามในเมืองเพชรมีหลายแห่ง อาทิ งานปูนปั้นพระวิหารหลวง พระปรางค์ และศาลาวัดมหาธาตุวรวิหาร ผลงานครูช่างเมืองเพชรหลายท่าน เช่น นายพิณ  อินฟ้าแสง, นายทองร่วง  เอมโอษฐ,   นายเฉลิม  พึ่งแตง,  นายสมพล  พลายแก้ว, ส่วนงานปูนปั้นฝีมือช่างสมัยอยุธยามีปรากฏอยู่หลายแห่ง เช่น วัดไผ่ล้อม, วัดสระบัว, วัดเกาะ, วัดใหญ่สุวรรณาราม, วัดบันไดอิฐ เป็นต้น


งานลายรดน้ำ

          ลายรดน้ำ คือวิธีเขียนจิตรกรรมเป็นลวดลายสีทองบนพื้นลงรัก หรือพื้นทาชาด เรียกว่า ลายปิดทองรดน้ำ ต่อมาการเรียกชื่อสั้นลงเป็น ลายรดน้ำ

          ศิลปะการเขียนลวดลายเริ่มตั้งแต่กรุงสุโขทัยมักเขียนระบายพื้นเป็นสีแดงชาด ส่วนลายรดน้ำสีดำล้วนเกิดขึ้นภายหลังการคิดค้นทำลวดลายวิธีปิดทองรดน้ำได้ คงได้ทำขึ้นในหมู่ช่างหลวงที่ประจำพระราชสำนักก่อน เพราะช่างหลวงเป็นผู้นำทางด้านศิลปะอยู่ตลอดเวลามรหน้าที่สร้างสรรค์เพื่อพระมหากษัตริย์และอยู่ในพระบรมราชูปถัมภ์ จึงมีโอกาสได้ค้นคิดสิ่งใหม่ตลอดเวลา ลายรดน้ำสีแดงทำเพื่อทูลเกล้าถวายแด่พระมหากษัตริย์หรือทำขึ้นเพื่อประโยชน์ในส่วนราชการก่อนหรือส่วนส่วนของหลวงมักเป็นพื้นสีแดง ส่วนของสามัญชนมักทานพื้นสีดำดังนั้นลายรดน้ำดังกล่าวจึงมีสองสี

          ลายรดน้ำเป็นการตกแต่ง  เครื่องใช้ เครื่องประดับ โดยการเขียนและรูปภาพด้วยวิธีการปิดทองรดน้ำ และการเขียนแบบเดิมจะเขียนเป็นรูปลายไทย ลายกนก ลายเทพเทวดา แต่ในปัจจุบันมาการประยุกต์ใช้ใช้ให้มีความร่วมสมัยมากขึ้น มีการผสมผสานระหว่างไทยกับลวดลายธรรมชาติแต่ยังคงใช้วัสดุอุปกรณ์ตามแบบสมัยโบราณซึ่งผิดกับสมัยก่อนมีความเชื่อว่า ลายรดน้ำเป็นศิลปะชั้นสูงสมควรอยู่เฉพาะในวัดและวังเท่านั้น นอกจากนนี้ เสาศาลาการเปรียญและเสาภายในพระอุโบสถวัดใหญ่สุวรรณารามวรวิหารเป็นตัวอย่างลายรดน้ำโบราณสมัยกรุงศรีอยุธยาซึ่งมีความสวยงาม ลวดลายคมเด่นชัด
ผู้แสดงความคิดเห็น preecha วันที่ตอบ 2008-08-14 20:38:48


ความคิดเห็นที่ 3 (2892050)
งานลงรักปิดทองประดับกระจก

          งานลงรักปิดทอง เริ่มสมัยทวาราวดีพบว่ามีการเอาทองมาทำเครื่องทรง เครื่องประดับซึ่งพบหลักฐานที่ถ้ำเขางู จังหวัดเพชรบุรีเป็นพระพุทธรูปสมัยทวาราวดี จะเห็นรอยปิดทองที่พระองค์และที่ฐานชุกชี  ส่วนสมัยสุโขทัยนั้นมีหลักฐานมีการปิดทองบนลวดลายสลักไม้ ซึ่งมีอยู่ที่ เจดีย์ พระพุทธรูป ซุ้มพระปรางค์ งานปิดทองและงานประดับกระจก สังกัดอยู่ในส่วนของงานช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร งานปิดทองเป็นที่มีความสำคัญอย่างยิ่ง จัดเป็นช่างศิลป์ประเภทหนึ่งซึ่งรวมอยู่ในหมู่ช่างรัก ประกอบด้วย ช่างลงรัก ช่างปิดทอง ช่างประดับกระจก และช่างมุก โดยได้รับอิทธิพลมาจากและแบบอย่างมาจากประเทศอินเดีย ซึ่งนิยมประดับกระจกสีชิ้นเล็กๆ ลงบนเสื้อผ้าอาภรณ์ หลักฐานที่เด่นชัด คือสมัยอยุธยานิยมประดับกระจกเป็นของสวยงามประกอบงานที่ประณีตศิลป์ต่างๆและสืบเนื่องมาถึงปัจจุบัน

          งานลงลักปิดทองประดับกระจก งานลงลักประดับกระจก เป็นงานที่ต้องทำตามหลังหรือเป็นงานประกอบขั้นสุดท้ายต่อจากงาน   ปั้น งาน           แกะ สลัก หรือตกแต่งส่วนประกอบของสถาปัตยกรรมของไทย เนื่องจากกระจกเป็นวัสดุทนแดดทนฝน เป็นส่วนสำคัญในการตกแต่งประดับประดาเพื่อเพิ่มความสวยงามให้ชิ้นงานดูสดสวย ด้วยสีสันของลวดลายของกระจกที่ช่างได้ประจงตกแต่งขึ้น ซึ่งต้องใช้เวลาฝึกฝนให้เกิดความชำนาญ ผนวกกับความคิดสร้างสรรค์ที่สามารถออกแบบลวดลายให้ประสานสัมพันธ์ซึ่งเกิด จากความงามของสีผิวกระจกเอง และประกายแสงที่เปล่งออกมาคล้ายอัญมณี เมื่อได้รับแสงสว่างส่องกระทบ เช่น ช่อฟ้า ใบระกา คูหา หางหงส์ หน้าบัน ฐานพระ ธรรมาสน์ เพื่อความสวยงามประการหนึ่งและอีกประการหนึ่ง เพื่อเป็นการรักษาเนื้อไม้ โดยคุณสมบัติของยางรักที่ช่างจะต้องลงรักถึงสามครั้งก่อนที่จะปิดทอง และประดับกระจก ในอดีตการปิดทองร่วมกับการประดับประจก เรียกว่า ปิดทองล่องกระจก ซึ่งเป็นการพัฒนางานศิลปกรรม ซึ่งเดิมมีคำว่า ล่องชาด คือ ลงชาด หมายถึง การทาชาดลงระหว่างสิ่งที่ทาทองแล้ว และคำว่า ปิดทองล่องชาด คือ ศิลปกรรมที่นำทองมาปิดที่ลาย ซึ่งพื้นทาด้วยชาด ดังนั้น ปิดทองล่องกระจก คือ ปิดกระจกที่ปูนหรือไม้ส่วนล่องปิดทองแทนการทาชาด

          งานประดับกระจกในจังหวัดเพชรบุรีสามารถเห็นได้ทั่วไป โดยเฉพาะฐานพระประธานในอุโบสถบางวัด เช่น พระวิหารหลวงวัดมหาธาตุวรวิหาร ฐานพระประธานในอุโบสถวัดใหญ่สุวรรณารามวรวิหาร หรือตามหน้าบันอุโบสถ ช่อฟ้า ใบระกา ธรรมาสน์ คันทวย และฐานชุกชีพระพุทธรูป เป็นต้น

          ข้อสังเกต  การประดับกระจกในที่สูง เช่น ช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ มักไม่ต้องคำนึงถึงความประณีตมากนัก เพียงแต่ประดับให้เรียบร้อยเต็มพื้นที่ เพราะเมื่อติดตั้งในที่สูงจะมองเป็นเนื้อเดียวกันไม่เห็นรอยต่อเชื่อม หรือรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ แต่ถ้าเป็นงานที่อยู่ในระดับสายตา ช่างจะต้องใช้ความประณีตในการประดับกระจกเป็นอย่างมาก



ผู้แสดงความคิดเห็น preecha วันที่ตอบ 2008-08-14 20:40:58


ความคิดเห็นที่ 4 (2892052)
งานจิตรกรรม

          จิตรกรรม เป็นงานช่างเขียนศิลปะที่มีคุณค่ายิ่งอย่างหนึ่งของไทยมาแต่โบราณ จิตรกรรมไทยในอดีตโดยมากนิยมเขียนไว้ตาม ผนังอุโบสถ วิหาร หอธรรม ศาลาการเปรียญ สมุดข่อย และสมุดภาพ

ช่างสิบหมู่

          ในอดีต ช่างหลวงมีชื่อว่า “ ช่างสิบหมู่” เป็นกรมหนึ่ง ซึ่งสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมรพยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงอธิบายประทานแก่พระยาอนุมานราชธน ในหนังสือบันทึกความรู้ดังนี้ว่า ตามปกติการปกครองเมืองสมัยโบราณ จัดเป็น สตุสดมภ์  คือเป็น กระทรวง เวียง วัง คลัง นา กระทรวงใดมีกิจจะต้องทำสิ่งซึ่งต้องอาศัยฝีมือช่าง ก็ต้องหาช่างชนิดที่ต้องการใช้รวบรวมตั้งไว้ในกระทรวงนั้นเพื่อใช้  จึงได้มีการช่างมากมายกระจัดกระจายอยู่ในที่ต่างๆ หลายกระทรวงด้วยกัน ตามที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวตรัสไว้ เช่น กระทรวงวัง มีกรมทหารในกรมรักษาพระองค์ แต่มีกรมช่างทหารในขึ้นอยู่ในกรมทหารในนั้นอีกชั้นหนึ่ง เจ้ากรมเป็นหลวงประดิษฐ์นิเวศน์ เห็นได้ตามชื่อว่ามีหน้าที่ปลูกสร่งเรือนหลวงในพระราชนิเวศน์ คงมีขึ้นด้วยเหตุที่เจ้ากรมหรือปลัดกรมคนใดคนหนึ่งในกรมทหารเป็นผู้เข้าใจการปลูกสร้างจึงตรัสใช้ ผู้รับสั่งนั้นก็ต้องเสาะหาช่างมาเป็นลูกมืองานมากขึ้น ช่างมากขึ้นก็ต้องตั้งเป็นกรมทหาร กรมมหาดเล็ก ก็มีกรมช่างมหาดเล็กเป็นอีกกรมหนึ่งเหมือนกันมีช่างเขียน ช่างปั้น และอื่นๆ ช่างสิบหมู่จึงเป็นกรมที่รวบรวมช่างไว้มีสิบหมู่ด้วยกัน แต่ไม่ได้หมายความว่าในบ้านเมืองมีช่างแค่สิบอย่างเท่านั้น

          ช่างสิบหมู่ ประกอบด้วยช่างในสาขาต่างๆดังนี้

            1. ช่างเขียน
            2. ช่างมุก
            3. ช่างไม้
            4. ช่างหุ่น
            5. ช่างปั้น
            6. ช่างศิราภรณ์
            7. ช่างรัก
            8. ช่างบุ
            9. ช่างกลึง
            10. ช่างหล่อ
            11. ช่างไม้สูง
            12. ช่างฉลุกระดาษ
            13. ช่างแกะสลัก (จำหลัก)
      
          สำหรับจังหวัดเพชรบุรีมีช่างศิลป์สาขาต่างๆ อีกมากที่แตกต่างจากที่กล่าวไว้ข้างต้น คือ ช่างเมรุ ช่างต่อเรือ ช่างทำเกวียน ช่างเรือน ช่างทองรูปพรรณ ช่างทำพลุ ดอกไม้ไฟ ช่างแทงหยวก ช่างทอผ้า ช่างทำหม้อ ช่างขนม ของหวาน ช่างจักสาน (กระจาด เข่ง กระด้ง ตะแกรง ชะลอม) ช่างทำอุปกรณ์ทำนา (ไถ แอก คราด สีฝัด ระหัด เครื่องสีขาวซ้อมมือ) ช่างทำอุปกรณ์หาปลา (แห อวน ข้อง สุ่ม ไซ ลอบ) ซึ่งเป็นวัฒนธรรม และวิถีชีวิตของชาวเพชรบุรี ที่มีความประณีตนับเป็นช่างผีมือได้เป็นอย่างดีจนได้รับการขนานนามว่า “สกุลช่างเมืองเพชร”
ผู้แสดงความคิดเห็น preecha วันที่ตอบ 2008-08-14 20:41:53


ความคิดเห็นที่ 5 (2892054)
ทอดมรดกทางศิลปะและวัฒนธรรมแก่ เยาวชน ประชาน และผู้ที่สนใจ อีกประการหนึ่งที่สำคัญในการสร้างศูนย์ฯขึ้นก็เพื่อที่จะยกย่องเชิดชู เกียรติภูมิปัญญาท้องถิ่น รวมทั้งสร้างคุณค่าทางสังคมและเศรษฐกิจ

ในการจัดแสดงนั้นได้แบ่งการจัดแสดงออกเป็น 4 ส่วนดังนี้

ส่วนที่ 1 ห้องครูช่างเมืองเพชร

       จัดแสดงประวัติและผลงานของครูช่างเมืองเพชรในอดีต เช่น ขรัวอินโข่ง ขุนศรีวังยศ หลวงพ่อฤทธิ์ อาจารย์เป้า ปัญโญ นายหวน ตาลวันนา นายเลิศ พ่วงพระเดช นายพิณ อินฟ้าแสง นายแป๋ว บำรุงพุทธ นายเทศ ลอยโพยม นายไพฑูรย์ เมืองสมบูรณ์ เป็นต้น

ส่วนที่ 2 ห้องเพชรเมืองช่าง

       จัดแสดงงานสกุลช่างเมืองเพชรและประวัติของช่างปัจจุบัน ประกอบด้วยงานจิตรกรรม งานปูนปั้น งานแกะสลักไม้ งานจำหลักหนังใหญ่ งานแทงหยวก งานทำทอง งานปั้นหัวสัตว์ งานปั้นหัวโขน/หัวละคร งานลงรักปิดทอง งานประดับกระจก งานตอกกระดาษ งานลายรดน้ำ เป็นต้น

ส่วนที่ 3 คลังศิลปิน

       จัดแสดงผลงานศิลปินร่วมสมัยเมืองเพชร ประกอบด้วยงาน จิตรกรรม ประติมากรรม และภาพถ่ายเป็นต้น

ห้องที่ 4 วิถีชีวิตคนเพชร

       เป็นห้องที่จัดแสดงประวัติศาสตร์และวิถีชีวิตคนเพชรในด้านต่างๆ 4 ส่วน ได้แก่ การทำนา การทำน้ำตาล การทำขนมหวาน และงานช่าง

       โดยศูนย์แห่งนี้ตั้งอยู่ที่ อาคารสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดเพชรบุรี ชั้น 3 โรงเรียนวัดดอนไก่เตี้ย(เดิม) ถนนดำเนินเกษม อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี 76000 แต่ยังไม่เปิดอย่างเป็นทางการ ผู้สนใจสามารถเข้าชมได้โดยแจ้งล่วงหน้าได้ที่เบอร์โทรศัพท์ติดต่อ 0-3242-4324 (ไม่เก็บค่าเข้าชม)

  ข้อมูล จาก www.maungphet.com
ผู้แสดงความคิดเห็น preecha วันที่ตอบ 2008-08-14 20:42:48


ความคิดเห็นที่ 6 (3224639)

อยากได้รูปเเกะกระจก

ผู้แสดงความคิดเห็น เเคนดี้ วันที่ตอบ 2010-11-17 18:26:01


ความคิดเห็นที่ 7 (3239563)
อยากหั้ย..มีเยาวชนรุ่นใหม่ได้มีการเรียน-การสอนควบคู่กับวิชาเรียนนัยโรงเรียนด้วย เพราะจะเป็นการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมไทยอีกด้วย .....
ผู้แสดงความคิดเห็น พิตตี้ วันที่ตอบ 2011-03-10 19:29:44


ความคิดเห็นที่ 8 (3245520)
เยาวชนกลุ่มลูกหว้า ดีมากๆเลยค่ะ น้องๆเขาทำเกี่ยวกับเรื่องการสืบสานงานสกุลช่างเมืองเพชร ไปเรียนทำพวงมโหตรมาเเล้ว เก่งมั่กๆ
ผู้แสดงความคิดเห็น nut........ วันที่ตอบ 2011-05-19 17:00:09


ความคิดเห็นที่ 9 (3255666)
ที่ทำกันมันยากมั้ยคะเพราะดูจากวิธีการทำแล้วท่าทางจะยาก
ผู้แสดงความคิดเห็น pk วันที่ตอบ 2011-09-12 10:50:14


ความคิดเห็นที่ 10 (3256998)

เหมาะดี5555555555


ผู้แสดงความคิดเห็น ณัฐฐาวีรนุช วันที่ตอบ 2011-09-26 11:17:06


ความคิดเห็นที่ 11 (3296686)
ดีมากเลยค่ะ เขียนมาอีกนะ        น่ารักอ่ะ
ผู้แสดงความคิดเห็น อ๋อม (luk_nuk1998-at-hotmail-dot-co-dot-th)วันที่ตอบ 2012-08-24 10:18:24


ความคิดเห็นที่ 12 (3314390)
สุดยอดงับ ใจมาก
ผู้แสดงความคิดเห็น .......... วันที่ตอบ 2013-11-01 13:23:35


ความคิดเห็นที่ 13 (3314473)
ดีมากๆครับ
ผู้แสดงความคิดเห็น พล เพ็ชรภักดีพงษ์ วันที่ตอบ 2013-11-07 14:18:40


ความคิดเห็นที่ 14 (3966332)
zhengjx20160321

prada uk

nike trainers

hollister uk

ผู้แสดงความคิดเห็น zhengjx (zhengjx321-at-outlook-dot-com)วันที่ตอบ 2016-03-21 10:19:15



[1]


แสดงความคิดเห็น
ความคิดเห็น *
ผู้แสดงความคิดเห็น  *
อีเมล 
ไม่ต้องการให้แสดงอีเมล


Copyright © 2010 All Rights Reserved.
แสงทองโทรทัศน์ จำหน่ายเครื่องใช้ไฟฟ้า และจานดาวเทียม จ.เพชรบุรี โทรศัพท์ 032-437117 , 032-461453 , 085-9746-444